راهنمای کامل سیستم سازی
وقتی از مدیران شرکتها میخواهیم مشکلاتی که در داخل کسبوکارشان با آنها درگیر هستند را بگویند، به چیزی شبیه لیست زیر میرسیم:
- مدیر همیشه درگیر کارهای روزمره است و برای کارهای مهمتر، فرصت کافی ندارد.
- نمیتوان به راحتی کارها را به دیگران واگذار (تفویض) کرد.
- کارهایی که واگذار شده، فراموش میشوند و یا به درستی انجام نمیشوند.
- گزارش شفافی از تیم وجود ندارد.
- کارها وابسته به افراد است و اگر آن شخص نباشد، کار شرکت لنگ میماند.
- هر روز با چالشی مواجه میشویم که توان برنامهریزی را از ما میگیرد.
این مشکلات تکراری، در خیلی از کسبوکارها، سازمانها و شرکتهای ایرانی وجود دارند و قسمت تلخ ماجرا آنجاست که از چنین سازمانی، نمیتوان انتظار رشد و سودآوری کافی را داشت.
این میشود که مدیر، معمولاً بیش از حد خسته است و حتی زندگی شخصی و خانوادگیاش هم در معرض خطر قرار میگیرد.
کاش فقط تا خستگی مدیر پیش میرفتیم. در شرکتهای اینچنینی، کمکم بخش مالی صدایش در میآید که اوضاع خراب است و اگر همینطور پیش برویم، ورشکسته خواهیم شد.
خبر خوب اینکه علم مدیریت، برای همین ایجاد شده است که بتواند جلوی این مشکلات را بگیرد!
بصورت خیلی خلاصه و ساده، راهحل این مشکلات چیزی است که به آن سیستمسازی کسبوکار میگویند.
سیستمسازی کسبوکار چیست؟
سیستمسازی کسبوکار یعنی تبدیل کارهای تکراری شرکت به فرآیندهای مشخص و قابل مدیریت
به شکلی که:
– وابسته به افراد نباشند
– قابل اندازهگیری باشند
– قابل پیگیری باشند
واقعیت این است که بیشتر کارهایی که در هر سازمانی انجام میشود، تکرار میشود:
خرید مواد اولیه، تولید، بازاریابی، فروش، خدمات پس از فروش، امور داخلی شرکت و تقریباً هر کار دیگری، هر بار تکرار میشوند.
حالا اگر ما این کارهای تکراری را بنویسیم و به فرایندهای مشخص و شفافی تبدیل کنیم، میتوانیم آنها را بهتر انجام دهیم، بهبودشان دهیم، واگذار کرده و مدیریتشان کنیم.
به این کار (تبدیل کارهای تکراری به فرایند) سیستمسازی میگویند.
احتمالاً رستورانهایی را دیدهاید که غذایشان همیشه دقیقاً مثل دفعه قبل است. این رستوران، قطعاً دستور پختی دارد که به دقت نوشته شده و هر آشپزی که آنجا کار کند، مطابق همان دستور عمل خواهد کرد.
نبود سیستمسازی مثل این است که یک غذای ثابت، هر بار، ظاهر و مزه متفاوتی داشته باشد.
یک مثال برای درک بهتر سیستمسازی در کسبوکار:
تصور کنید یک مشتری با شرکت ما تماس گرفته و برای خرید یک محصول خاص، سوالاتی دارد.
دو حالت خواهیم داشت:
1 – بدون سیستمسازی
وقتی مشتری سوالاتش را میپرسد، موارد زیر ممکن است پیش بیاید:
- همکار ما پاسخ مناسبی نداشته باشد و مشتری از خرید منصرف شود.
- همکار ما برای هر سوال مشتری، از شما و یا فرد دیگری کمک بگیرد و در واقع دیگران را از کار اصلیشان بیندازد.
- قبلاً آموزشهای کافی را دریافت کرده ولی فراموش شده باشند.
- پاسخهایی سلیقهای داده شود که مشتری را از مسیر اصلی خرید، منحرف کند.
- باعث دریافت تصویری اشتباه از کسبوکار و نارضایتی خریدار شود.
- قصد، هدف و نیاز اصلی خریدار، کشف نشده و راهنمایی اشتباهی صورت گیرد.
2 – با سیستمسازی
- همکار ما برای هر سوالی، آماده است.
- پاسخها در راستای رساندن مشتری به نقطه خرید طراحی شده اند.
- پاسخها همیشه یکسان هستند.
- اگر همکار جدیدی این مسئولیت را بر عهده داشته باشد، همانطور پاسخ میدهد که یک کارمند باسابقه پاسخ میدهد.
- این تماس ثبت میشود تا قابل پیگیری باشد.
سیستمسازی، پایه هر کسبوکاری است. سیستمسازی مستند کردن روش درست انجام کارها است. چیزی است که میتوان به کمک آن، آموزشها را سرعت بخشید و بهرهوری را بیشتر کرد.
چرا کسبوکارها به سیستم نیاز دارند؟
کسبوکارها برای اینکه بتوانند مستقل از افراد، به حرکت ادامه دهند، باید سیستمسازی کنند. اگر شما مدیری هستید که وقتی در سازمان حضور ندارید، کارها معطل میمانند و حتی نمیتوانید یک مسافرت کوتاه بروید، یعنی حتماً به سیستمسازی نیاز دارید.
اگر کارمندان برای انجام کارها به فرد بالادستی وابسته هستند و مدام سوال میپرسند، سیستمسازی در سازمان، ضروری است.
بصورت خلاصه میتوان دلایل زیر را برای سیستمسازی نام برد:
– جلوگیری از بینظمی
– استاندارد سازی و یکسان سازی روشهای کاری
– آموزش و انتقال سریعتر و راحتتر به دیگران
– قابل پیگیری شدن کارها
– رشد بدون وابستگی به مدیر یا افراد خاص
– امکان توسعه تیم
– افزایش بهرهوری
تفاوت سیستمسازی با اتوماتیکسازی
بعضیها «سیستمسازی» را با «اتوماسیون» یا «اتوماتیکسازی» اشتباه میگیرند. تصورشان این است که وقتی در سازمانی سیستمسازی میشود، همه کارهای آن سازمان باید بصورت خودکار انجام شود. همه چیز کامپیوتری میشود و افراد حذف میشوند.
این تصور اشتباه است.
سیستمسازی، مستند کردن فرایندها و روشهای کاری است تا بتوانیم به آنها رجوع کنیم یا آنها را با همکاران، به اشتراک بگذاریم.
ممکن است یک سازمان «اتوماسیون» داشته باشد، ولی «سیستم» نداشته باشد.
این دو، بصورت مستقیم به یکدیگر مربوط نیستند.
آیا عبارت «سیستمسازی» ، علمی است؟
در کتابها و منابع کلاسیک مدیریت، چیزی به اسم «سیستمسازی» نیامده است. اما این موضوع تأکید شده که باید کارها را بصورت «سیستمی» نگاه کرد و باید تفکر سیستمی یا system thinking داشته باشیم.
در سیستمسازی، با فرایندهای کاری یا Process ها کار داریم که آنها هم شناخته شدهاند.
در چند سال اخیر، اصطلاح سیستمسازی در دنیای کسبوکار رواج پیدا کرد. و کتابهایی با همین موضوعات نوشته شد:
- کتاب Systemology توسط دیوید جونز
- کتاب Work the System توسط سم کارپنتر
- کتاب Clock Work توسط مایک میکالوویتس
و هدف ما از به کار بردن واژه «سیستمسازی»، چیزی است که کمی قبل، توضیح دادیم.
نشانههای نداشتن سیستم در شرکت
اگر مشکلاتی که در ابتدای نوشته آمد و یا چیزی شبیه مشکلات زیر را دارید، یعنی سیستم ندارید و سیستمسازی برای سازمان شما از نان شب هم واجبتر است!
– مدیر باید همه چیز را یادآوری کند
– برای زمانهای مهم (مثل روز مادر) از قبل برنامهریزی نداریم
– کارها نیمهکاره میمانند
– گزارش شفافی از عملکرد کارمندان وجود ندارد
– کارمندان نمیدانند اولویت چیست
– اطلاعات در پیامرسانها گم میشود
– دستورالعمل یکسانی برای کارهای تکراری وجود ندارد
– هر کار باید به کمک مدیر یا فرد بالادستی انجام شود
– کارمندان روش درست و اصولی انجام کارها را نمیدانند
– کارمندان نمیتوانند کارها را به تنهایی، به درستی و به موقع انجام دهند
– …
مزایای سیستمسازی برای مدیران
سیستمسازی کار عجیب و غریبی نمیکند. اما همه چیز را استاندارد و اصولی میکند. برای هر چیزی قاعده میگذارد و همه افراد طبق همان قواعد عمل میکنند.
بنابراین با مناسبتها و اتفاقات مختلف، غافلگیر نمیشویم. از قبل میدانیم که فلان روز، مناسبت خاصی است و مثلاً باید تبلیغات مشخصی را آماده کنیم. و یا میخواهیم به همکارانمان به مناسبت خاصی، هدیه دهیم.
اگر مشتری اعتراض کرد، هول نمیشویم! روش برخورد با اعتراضات را از قبل مشخص کردهایم و طبق همان، عمل میکنیم.
بنابراین سیستمسازی، شرکت ما را از حالت واکنشی، به عملگرا تبدیل میکند و هر کسی با آرامش، کاری که باید را به موقع و به خوبی، انجام میدهد.
در نتیجه، سیستمها باعث موارد زیر میشوند:
– کاهش فشار مدیریتی
– شفافیت عملکرد
– افزایش سرعت رشد
– کاهش خطاها
– مدیریت بهتر تیم
– آرامش افراد
– انجام درست کارهای درست، در زمان درست
– آموزش سریعتر و یکپارچه

پیشنیاز مهم سیستمسازی در کسبوکارها
احتمالاً شما CRM ها را بشناسید: سیستمهایی برای مدیریت ارتباط با مشتریان. وجود این سیستمها در سازمانها، بسیار مفید است و خیلی از سازمانها درصدد راهاندازی CRM در سازمانشان هستند.
اما خیلی از سازمانها با اینکه یک نرمافزار حرفهای و گرانقیمت هم تهیه میکنند، باز هم عملکرد سازمانشان هیچ فرقی با قبل نمیکند.
نکته مهم در اینجا این است که قبل از راهاندازی سیستمهای اینچنینی (مثل crm) باید فرهنگ و بستر لازم برای آن، در سازمان موجود باشد.
فرهنگ CRM ، مشتریمداری است. اگر سازمان، ارتباط خوب و مشتریمدارانه را در فرهنگش ندارد، هیچ سیستم نرمافزاری، نمیتواند به آن کمک کند.
سیستمسازی هم همینطور است. قرار بر این است که کارها طوری برنامهریزی شوند که متکی به فرد خاصی نباشد.
و چون فرهنگ سازمان، از بالای هرم سازمان به پایین آن جاری میشود (یعنی از مدیران ارشد به کارمندان دیگر)، بنابراین اگر مدیر سازمان، همه بار مسئولیتها را بر عهده میگیرد و در واگذاری کارها به دیگران، ناتوان است، قبل از سیستمسازی، باید روی رفتار و عملکرد خودش کار کند. ابتدا باید فرهنگ مدیران و کل سازمان را با سیستمسازی هماهنگ کرد و بعد شروع به سیستمسازی نمود.
مراحل سیستمسازی در کسبوکار
سیستمسازی، از کل به جزء حرکت میکند. تصویری بزرگ از یک بخش و کمکم، وارد شدن در زیربخشها و جزئیاتش. بنابراین در یک تقسیمبندی ساده، 5 مرحله را برای سیستمسازی متصور خواهیم بود:
- مشخص کردن دپارتمانها
- مشخص کردن فرایندها
- نوشتن روشهای کاری
- مشخص کردن فعالسازها
- تفویض اختیار به افراد
توجه: این مراحل توسط “شاهین شاکری” گردآوری و ارائه شده است. هر شخص دیگری، میتواند مراحل دیگری را بیان کند.
الف – دپارتمانها:
هر سازمانی از بخشهای مختلفی تشکیل شده. مثل تولید، بازاریابی، فروش، منابع انسانی، مالی و …
اندازه سازمان در وجود این بخشها بیتأثیر هستند و سازمان، چه 1 عضو داشته باشد و چه 1000 عضو، باز هم این بخشهای مجزا یا دپارتمانها را دارد. منتها در سازمان کوچک، یک نفر ممکن است مسئولیتهای مختلفی را برعهده داشته باشد. مثلاً یک کارآفرین تنها، ممکن است خودش همه کارهای مربوط به بازاریابی، فروش، پیگیری مطالبات، مالیات، پشتیبانی و … را انجام دهد. در صورتیکه در یک سازمان بزرگ، شاید دهها نفر در بخش پشتیبانی از مشتریان مشغول به کار باشند.
بنابراین تقسیمبندی کلی سازمانها یکی است: هر سازمان از چند بخش یا دپارتمان تشکیل شده است.
اما این دپارتمانها در سازمانهای مختلف، با هم تفاوت دارند. مثلاً یک سازمان، دپارتمان IT دارد و یکی ندارد. شاید فعالیتهای سازمان اصلاً تولیدی نباشد و بخش یا دپارتمانی برای تولید نداشته باشد و …
اولین مرحله در سیستمسازی، مشخصکردن فعالیتهای اصلی سازمان (شرکت، بنگاه) در قالب دپارتمانها است.
تصویر زیر نمایی از این دپارتمانها را بصورت چارت سازمانی نشان میدهد:

ب – فرایندها:
در یک دپارتمان، چه کارهای مهم، اصلی و بزرگی هستند که تکرار میشوند؟
مثلاً دپارتمان منابع انسانی، معمولاً کارهایی مثل استخدام، آموزش، اخراج، حقوق و … را انجام میدهد.
به این مجموعه کارهای اصلی که خودشان از کارهای کوچک دیگری تشکیل شدهاند، فرایند میگوییم.
فرایند، یک کار نیست. مجموعهای از کارهای تکرار شونده است.
بنابراین شاید در بخش مالی، فرایندهای «ارزش افزوده، معاملات فصلی، مالیات عملکرد و …» را داشته باشیم.
مثلاً مالیات ارزش افزوده هر فصل را باید تا روز پانزدهم از ماه بعدی پرداخت کرد.
ج – روشهای کاری:
اسم فرایندها را مشخص کردیم، اما هر فرایند (مثل ارزش افزوده) ، چطور باید انجام شود؟
اینجاست که وارد مرحله سوم سیستمسازی میشویم و باید روشهای کاری یا راهنماهایی را برای هر فرایند بنویسیم.
هر فرایند میتواند یک یا چند روش کاری داشته باشد.
مثلاً در دپارتمان «منابع انسانی» و در فرایند «استخدام» اقدامات و کارهای مختلف انجام میشود. مثلاً نوشتن شرح کار، نوشتن آگهی شغلی، دریافت رزومه، بررسی رزومهها، مصاحبه و …
هر کدام از اینها یک «روش کاری» مشخص دارد. مثلاً برای بررسی رزومهها، یک استاندارد و روش خاصی داریم. شاید بخواهیم فقط آقایان بین 25 تا 35 سال که در نزدیکی محل ما هستند و فلان ویژگیها را دارند و مهارت خاصی را بلدند، استخدام کنیم. پس برایش یک روش کاری داریم. حتی اگر جایی نوشته نشده باشد و فقط در ذهنمان باشد.
این راهنماها یا روشهای کاری، معمولاً بصورت «چکلیست» هستند. مثلاً برای ارزش افزوده:
- در سیستم حسابداری، از بخش گزارشها، گزارش مالیات را میزنیم.
- بازه زمانی (فصل مورد نظر) را مشخص میکنیم.
- وارد سایت اصلی مالیات میشویم: tax.gov.ir
- منوی سمت راست: فهرست پروندههای مالیاتی، پروندههای عملکرد و ارزش افزوده: ورود به سامانه ارزش افزوده.
- ثبت اظهارنامه عادی را میزنیم.
- اعدادی که خودمان داریم و آنجا نوشته شده است را مقایسه میکنیم و ما به التفاوتش را وارد میکنیم.
- با تأیید مقادیر، اظهارنامه نمایش داده میشود که باید آن را تأیید و ذخیره کرد.
- و ….
این مرحله در سیستمسازی که مستندکردن جزئیات و روش اجرا است، وقتگیر ترین و البته مهمترین مرحله است.
توصیه مهم:
برای هر کاری میتوان یک چکلیست کامل نوشت. مثلاً :
- بازاریابی تلفنی
- صحبت با مشتریان جدید
- رسیدگی به شکایت مشتری
- صدور فاکتور
- پشتیبانگیری از اطلاعات
- نحوه برگزاری یک جلسه
- انتشار محتوا در رسانههای اجتماعی
اما حواستان باشد که بیش از حد درگیر جزئیات نشوید. جزئیات زیادی، کاربران را دچار سردرگمی میکند و همینطور به آنها احساس ربات بودن میدهد!

د – فعالسازهای سیستم:
اگر به کارهایی که در طول روز انجام میدهیم، نگاه دقیقتری بیندازیم، خواهیم دید که هر اقدامی، یک فعالساز یا Trigger دارد که به یکی از حالات زیر است:
- زمانی
- رخدادی
به بیان دیگر، اگر «زمان خاصی باشد یا چیزی اتفاق بیافتد» ، آنگاه «اقدام خاصی» را انجام خواهیم داد.
بصورت خلاصه:
اگر …(رویداد/زمان)… => آنگاه …(اقدام مشخص)…
چند مثال:
- اول ماه => پرداخت حقوق
- آخر هفته => بکاپگیری از سیستمها
- روز 20 از ماه تیر => رد کردن اظهارنامه مالیاتی
- روز 15 از ماه دوم فصل => رد کردن صورت معاملات فصلی
- تولد یکی از پرسنل => کارهای مربوط به برگزاری جشن
- سفارش محصول => آمادهسازی محصول
ما اگر کاملترین روشهای کاری را برای فرایندها نوشته باشیم، تا وقتی که این فعالسازها را تعریف نکنیم، کاری انجام نمیشود.
علتش ساده است: همه چیز فراموش میشود!
خیلی از سیستمها به خاطر فقدان فعالساز مناسب، بصورت موثری عمل نمیکنند.
هـ – افراد :
مرحله مهم دیگر در سیستم ما، افرادی هستند که قرار است کارها را انجام دهند. اگر راهنماها را نوشته باشیم، فعالساز هم برایشان تعریف کرده باشیم، اما فرد مناسبی را بهعنوان مسئول مستقیم برای آن کار تعیین نکرده باشیم، باز هم سیستم ما عملیاتی نخواهد شد.
به ظاهر ساده و بدیهی است. اما در این مرحله، رعایت روشهای تفویض اختیار و انتقال شفاف کارها، بسیار مهم است. همچنین لازم است که بعد از انجام کارها، امکان مشاهده گزارش عملکرد نیروها را داشته باشیم.
ابزارهای مورد نیاز برای سیستمسازی
در مراحل ثبت دپارتمانها و فرایندها، ما شالوده اصلی سازمان را شفاف میکنیم. به ابزارهایی نیاز داریم که بتوانیم فکرها و شفافسازیهایمان را مستند کنیم. به نظر من بهترین ابزار اینها هستند:
- کاغذ بزرگ یا تخته وایتبورد (همراه با رنگهای مختلف برای ترسیم)
- نرمافزاری برای رسم نقشه ذهنی (مثل MindGenious, FreeMind, Xmind,…)
اگر در مورد نقشه ذهنی اطلاعات کاملتری میخواهید، اینجا را ببینید:
در مرحله ثبت روشهای کاری و راهنماها، بسته به روشی که برای ثبت اطلاعات میخواهیم استفاده کنیم، از ابزارهای مختلفی هم استفاده میشود. مثل:
- کاغذ و یا استفاده از فایلهای Word
- فایل اکسل
- ابزارهایی برای ضبط و ویرایش ویدیو
- ابزارهایی برای ضبط و ویرایش صدا
برای نگهداری و دسترسی به مستندات میتوان از دو روش استفاده کرد:
- فضایی را در یکی از کامپیوترهای سازمان، Share کرد و به هر کسی دسترسی مخصوص به خودش را داد.
- از ابزارهای به اشتراکگذاری آنلاین مثل دراپباکس، گوگل درایو یا Mega ، استفاده کرد.
برای فعالسازی سیستمها به تقویم نیاز داریم که میتوان از ابزارهای زیر استفاده کرد:
- تقویم گوگل (Google Calendar)
- سررسید یا تقویمی شبیه «نقشه سال مدیران ایران»
- آلارم تلفن همراه
برای انجام یا واگذاری کارها به نیروها و پیگیری گزارشات، میتوان از ابزارهای زیر استفاده کرد:
- سیستمهایی مثل میزیتو، تسکولو یا ترلو
برای ارتباط بین افراد تیم:
- پیامرسانهایی مثل تلگرام، بله و …
- ابزارهای جلسه آنلاین مثل گوگل میت
- ایمیل
ابزارهای پراکنده سیستمسازی:
هیچ ابزاری در دنیا بصورت اختصاصی برای سیستمسازی ساخته نشده است، بنابراین معمولاً مجموعهها و سازمانهای مختلف از روشها و ابزارهای متفاوتی برای این کار استفاده میکنند.
در دورههای آموزشی هم معمولاً تلاش برای انتقال مفهوم سیستمسازی است و در مرحله اجرا، معمولاً ابزاری که ویژه سیستمسازی باشد، معرفی نمیشود.
ابزارهایی هم هستند که با استاندارد BPMS جلو میروند و بیشتر برای مدلسازی یا خودکارسازی استفاده میشوند اما کار کردن با آنها کمی دشوار بوده و هزینه بالایی هم برای نصب و راهاندازی دارند.
خبر خوب راجع به ابزارهای سیستمسازی:
سامانه مدیریت و راهبری «سامر» ، ابزاری اختصاصی برای «سیستمسازی» ساخته است و همه ابزارهای مورد نیاز سازمان را بصورت یکپارچه و با کاربری ساده و ویژه کسبوکارهای ایرانی، در خودش دارد.
سامانه مدیریت و راهبری سامر
سیستمسازی چقدر زمان میخواهد؟
بسته به میزان فعالیتهایی که در سازمان یا شرکت انجام میشود، زمانی که برای سیستمسازی نیاز است، متفاوت است. ولی معمولاً بیشتر از 1 ماه زمان لازم است تا پایههای اصلی سیستم، گذاشته شود.
نکته مهم این است که سیستمسازی، کاری نیست که یکبار انجام شود و دیگر سراغش نرویم. هر فرایند و کاری، بصورت مداوم بهبود یافته و در سیستم ما، بروز رسانی میشود. همینطور وقتی فرایند یا روش کار جدیدی اضافه میشود، باید آن را به سیستم اضافه کنیم.
بنابراین سیستمسازی یک فرایند همیشگی است.
چه کسی در سازمان باید سیستمسازی کند؟
مراحل اولیه که مشخص کردن دپارتمانها و فرایندهای هر کدام است، باید توسط مدیران مجموعه صورت بگیرد. اما روشهای کاری مربوط به هر فرایند، باید توسط افرادی که آن کارها را انجام میدهند، ثبت شود.
اما چند مشکل خواهیم داشت:
- افرادی که خودشان درگیر کار هستند، ممکن است نخواهند با این کار هماهنگ شوند و روش کارشان را بیان کنند. مثلاً بترسند که قرار است اخراج شوند.
- ممکن است نتوانند روش کارشان را به صورت خوب و شفاف بیان کنند.
- ممکن است چون درگیر کارها هستند، روش کارها برایشان بدیهی باشد و ثبت کردن جزئیات آنها برایشان بیمعنی باشد.
- ممکن است بلد نباشند که چگونه باید روش کارها را ثبت کنند.
اینجاست که حضور یک فرد که آشنایی کافی با فرایندها و سیستمسازی دارد، میتواند بسیار کمک کننده باشد. این فرد میتواند کارها و روش انجامشان را ببیند و مراحل را ثبت کند.
و یا اگر کسانی که کار را انجام میدهند، مراحل را نوشتهاند، آنها را بازبینی و اصلاح کند.
برای سیستمسازی چه کنیم؟
اگر به این نتیجه رسیدهاید که شما هم نیاز به سیستم دارید، بهتر است یک نفر را مسئول سیستمسازی کنید که در جلسات مختلف حضور داشته باشد. بتواند همه سیستم را یکپارچه و هماهنگ کرده و به مدیران، گزارش دهد.
از مراحل اولیه شروع کنید: ثبت دپارتمانها و فرایندهایی که در هر دپارتمان وجود دارد.
بعد، نوشتن روشهای کاری هر فرایند را به افراد مربوطهاش واگذار کنید.
نمیتوان همه چیز را یکباره وارد سیستم کرد. از سادهترینها شروع کنید تا روال کار دستتان بیاید و بعد سراغ مهمترینها بروید.
فقط یادتان باشد که بیش از حد درگیر جزئیات نشوید.
پیشنهاد میکنم که برای انجام بهتر سیستمسازی، از یک مشاور حرفهای کمک بگیرید. زمانی که برایتان صرفهجویی میشود، ارزشش را خواهد داشت.
سیستمسازی یعنی تبدیل مدیریت شلوغ و وابسته به افراد، به یک سیستم قابل کنترل و قابل رشد.
اگر میخواهید سیستمسازی را در شرکت خود اجرا کنید، میتوانید از سامانه مدیریت و راهبری کسبوکار ما استفاده کنید و بهصورت رایگان شروع کنید.
سامر: سامانه مدیریت و راهبری یکپارچه کسبوکار
ویدیوی زیر، آموزش سیستمسازی با «سامر» است:

